Teraz bajty (3D). Informatyka dla szkoły podstawowej. Klasa 5

Opis założonych osiągnięć ucznia – przykłady wymagań na poszczególne 
oceny szkolne dla klasy 5

Autor: Grażyna Koba
MIGRA 2024

Przedstawiamy wymagania na poszczególne oceny szkolne dla klasy 5, uwzględniające zmiany wynikające z zawężenia podstawy programowej dla szkoły podstawowej na podstawie rozporządzenia MEN z 2024 roku: Rozporządzenie Ministra Edukacji zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej.

Spis treści

1. Komputer i programy komputerowe
2. Tworzenie rysunków
3. Programowanie
4. Tworzenie dokumentów tekstowych
5. Komunikacja z wykorzystaniem Internetu

1. Komputer i programy komputerowe 
Szczegółowe osiągnięcia wychowawcze
Uczeń:
•	przestrzega zasad bezpiecznej pracy przy komputerze,
•	jest odpowiedzialny za ogólny porządek na stanowisku komputerowym,
•	stosuje zasady zdrowej pracy przy komputerze, w tym planuje przerwy w pracy i rekreację na świeżym powietrzu,
•	przestrzega zasad korzystania z licencjonowanego oprogramowania,
•	potrafi uszanować pracę innych, m.in. nie usuwa plików i nie kopiuje ich bez zgody autora lub nauczyciela,
•	potrafi z zaangażowaniem argumentować zagrożenia wynikające z korzystania z niewłaściwych gier komputerowych, m.in. nie korzysta z gier zawierających elementy przemocy i okrucieństwa oraz nie nakłania kolegów do korzystania z takich gier.
Posługiwanie się komputerem, urządzeniami cyfrowymi i sieciami komputerowymi	
2	3	4	5	6	
Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	
określa typ komputera (komputerów) w pracowni komputerowej, np. PC, Mac; 
loguje się do szkolnej sieci komputerowej i prawidłowo kończy pracę z komputerem
uruchamia programy w wybrany sposób, np. klikając ikonę na pulpicie (lub kafelek na ekranie startowym), z wykazu programów w menu Start	zna w podstawowym zakresie działanie komputera;
rozróżnia elementy zestawu komputerowego;
omawia przeznaczenie monitora, klawiatury i myszy;
podaje przykłady komputerów przenośnych;
potrafi poprawnie zalogować się do szkolnej sieci komputerowej i wylogować się
wymienia cechy środowiska graficznego;
wie, czym jest system operacyjny; 
wie, na czym polega uruchamianie programów	wymienia nazwy niektórych części zamkniętych we wspólnej obudowie komputera (płyta główna, procesor, pamięć operacyjna, dysk twardy);
omawia cechy komputerów przenośnych, m.in.: takich jak laptop, tablet;
wymienia urządzenia mobilne;
wykonuje zdjęcia aparatem cyfrowym i przenosi je do pamięci komputera
zna rolę systemu operacyjnego;
wymienia cechy środowiska graficznego; 
wie, na czym polega instalowanie i uruchamianie komputera i programu komputerowego;
wie, że nie wolno bezprawnie kopiować programów i kupować ich nielegalnych kopii	omawia przeznaczenie elementów zestawu komputerowego;
wyjaśnia, czym jest pamięć operacyjna RAM;
omawia rodzaje dysków twardych;
wyjaśnia różnicę pomiędzy pamięcią operacyjną a dyskiem twardym;
omawia cechy urządzeń mobilnych;
nagrywa krótkie filmy, korzystając z aparatu cyfrowego, smartfonu lub kamery cyfrowej
omawia funkcje systemu operacyjnego; 
omawia ogólnie procesy zachodzące podczas włączenia komputera;
wyjaśnia, co dzieje się na ekranie monitora i w pamięci komputera podczas uruchamiania programu komputerowego;
wie, że korzystając z programu komputerowego, należy pamiętać o przestrzeganiu warunków określonych w umowie licencyjnej	korzystając z dodatkowych źródeł, odszukuje informacje na temat historii komputerów;
charakteryzuje komputery przenośne, uzupełniając informacje z dodatkowych źródeł;
odszukuje w Internecie więcej informacji na temat urządzeń do nawigacji satelitarnej
wyjaśnia, czym jest BIOS i wyjaśnia, jaka jest jego rola w działaniu komputera;
rozróżnia rodzaje pamięci: ROM i RAM;
zna podstawowe rodzaje licencji komputerowych i zasady korzystania z nich	
Operacje na plikach i folderach	
2	3	4	5	6	
Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	
wymienia przykładowe nośniki pamięci masowej i wie, do czego służą
odszukuje zapisane pliki w strukturze folderów i otwiera je;
tworzy własne foldery, korzystając z odpowiedniej opcji menu;
z pomocą nauczyciela kopiuje pliki z wykorzystaniem Schowka do innego folderu na tym samym nośniku	omawia ogólnie nośniki pamięci masowej, m.in.: CD, DVD, urządzenie pendrive
swobodnie porusza się po strukturze folderów, aby odszukać potrzebny plik;
potrafi odpowiednio nazwać plik;
kopiuje pliki do innego folderu na tym samym nośniku;
wie, do czego służy folder Kosz i potrafi usuwać pliki	wie, co to jest pojemność nośników pamięci;
podaje przykładowe pojemności wybranych nośników pamięci masowych
rozróżnia folder nadrzędny i podrzędny;
kopiuje pliki i foldery zapisane na dysku twardym na inny nośnik pamięci, wykorzystując Schowek;
potrafi skopiować pliki z dowolnego nośnika na dysk twardy;
zna przynajmniej dwie metody usuwania plików i folderów	omawia przeznaczenie poszczególnych rodzajów nośników pamięci masowej;
wie, co to są zasoby komputera
kopiuje pliki z wykorzystaniem Schowka do innego folderu i na inny nośnik;
przenosi i usuwa pliki, stosując metodę przeciągnij i upuść;
zna i stosuje skróty klawiaturowe do wykonywania operacji na plikach i folderach;
zmienia nazwę istniejącego pliku;
potrafi odzyskać plik umieszczony w Koszu;
kompresuje pliki i foldery oraz je dekompresuje	korzystając z dodatkowych źródeł, odszukuje informacje na temat nośników pamięci masowej;
przegląda zasoby wybranego komputera; sprawdza ilość wolnego miejsca na dysku
samodzielnie kopiuje pliki i foldery, stosując wybraną metodę;
wyjaśnia różnicę pomiędzy kopiowaniem a przenoszeniem plików;
wyjaśnia, na czym polega kompresja plików	

2. Tworzenie rysunków
Szczegółowe osiągnięcia wychowawcze
Uczeń:
•	słucha poleceń nauczyciela i systematyczne wykonuje ćwiczenia,
•	stara się samodzielnie odkrywać możliwości programów komputerowych,
•	rozwija indywidualne zdolności twórcze i wrażliwość estetyczną,
•	potrafi stosować komputer do podniesienia efektywności uczenia się,
•	potrafi odkrywać nowe obszary zastosowań komputera,
•	potrafi współpracować w grupie,
•	jest odpowiedzialny za powierzone zadania i zdyscyplinowany na lekcji.

Rozwiązywanie problemów z wykorzystaniem aplikacji komputerowych – tworzenie rysunków w edytorze grafiki	
2	3	4	5	6	
Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	
rysuje wielokąty, korzystając z narzędzia Wielokąt;
wykonuje odbicie lustrzane zaznaczonego fragmentu rysunku;
tworzy proste rysunki z wykorzystaniem poznanych narzędzi malarskich i operacji na fragmentach rysunku	korzystając ze wzorca, wybiera sposób rysowania wielokątów;
wie, jak zastosować narzędzie Krzywa;
przekształca obraz: wykonuje odbicia lustrzane i obroty;
korzysta z narzędzia Lupa do powiększania obrazu;
tworzy nowe rysunki i modyfikuje rysunki gotowe, korzystając z poznanych możliwości edytora grafiki	stosuje narzędzie Krzywa do tworzenia rysunków;
korzysta z Pomocy dostępnej w programach;
przekształca obraz: wykonuje pochylanie i rozciąganie obrazu;
wie, w jaki sposób dawniej tworzono obrazy;
wykorzystuje możliwość rysowania w powiększeniu, aby rysować bardziej precyzyjnie i poprawiać rysunki	analizuje sytuację problemową i szuka rozwiązania problemu;
przekształca obraz: wykonuje odbicia lustrzane, obroty, pochylanie i rozciąganie obrazu;
wie, z czego składa się obraz komputerowy i jaka jest funkcja karty graficznej;
wykorzystuje możliwość włączenia linii siatki, aby poprawiać rysunki;
wyszukuje informacje na zadany temat, korzystając z Pomocy; drukuje rysunki	samodzielnie odszukuje opcje menu programu w celu wykonania konkretnej czynności, a w razie potrzeby korzysta z Pomocy do programu; 
wyjaśnia różnicę między odbiciem lustrzanym w poziomie a obrotem o kąt 90°;
omawia proces powstawania obrazu komputerowego i wyjaśnia przeznaczenie karty graficznej;
rozwija indywidualne zdolności twórcze;
przygotowuje rysunki na konkursy informatyczne	

3. Programowanie
Szczegółowe osiągnięcia wychowawcze
Uczeń:
•	potrafi rozwiązywać proste zadania problemowe, wymagające logicznego myślenia,
•	potrafi wynieść korzyści ze stosowania właściwego oprogramowania (tu programu edukacyjnego) dla własnego rozwoju.

Programowanie i rozwiązywanie problemów z wykorzystaniem komputera	
2	3	4	5	6	
Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	
korzysta z programu edukacyjnego przeznaczonego do tworzenia programów komputerowych;
pisze proste programy, używając podstawowych poleceń, według opisu w podręczniku;
tworzy programy z wykorzystaniem poleceń sekwencyjnych;
zapisuje program w pliku w folderze podanym przez nauczyciela
tworzy program realizujący projekt prostej historyjki według poleceń z ćwiczenia z podręcznika	korzystając z opisu w podręczniku, ustala operacje, które powinny być ujęte w blok, oraz liczbę powtórzeń;
tworzy program sterujący obiektem na ekranie;
otwiera program zapisany w pliku, modyfikuje go i zapisuje pod tą samą nazwą w tym samym folderze
zapisuje w wizualnym języku programowania proste historyjki, stosując polecenia powtarzania i polecenia sterujące obiektem na ekranie (w przód, w prawo, w lewo);	potrafi znaleźć rozwiązanie problemu (zadania) podanego przez nauczyciela;
wie, że powtarzające się polecenia należy ująć w blok i w razie potrzeby stosuje samodzielnie tę metodę w programie;
stosuje instrukcje warunkowe w programie, 
tworzy program sterujący obiektem na ekranie zależnie od naciśniętego klawisza;
tworzy program zawierający proste animacje;
objaśnia przebieg działania programów;
otwiera program zapisany w pliku, modyfikuje go i zapisuje pod tą samą lub inną nazwą w wybranym folderze
tworzy prostą grę komputerową według wskazówek zawartych w ćwiczeniu; stosuje m.in. polecenia powtarzania i instrukcje warunkowe, animacje, wyświetlanie napisów;
tworzy grę na dwóch poziomach	analizuje problem, określa cel do osiągnięcia i opracowuje rozwiązanie;
potrafi dobrać odpowiednie polecenia do rozwiązania danego zadania;
dba o przejrzystość programu, dzieląc odpowiednio program na wiersze;
korzysta z odpowiednich opcji menu lub skrótów klawiaturowych, aby zaznaczyć, usunąć lub skopiować element programu;
próbuje tworzyć program optymalny; w razie potrzeby modyfikuje go;
potrafi skorzystać z Pomocy do programu;
projektuje historyjki i gry na kilku poziomach;
tworzy zmienne i stosuje je programie do określania warunków zakończenia gry;
potrafi zmieniać odpowiednio wartość licznika w trakcie działania programu;
dodaje dźwięki i narrację do historyjki i gry; stosuje złożone animacje	potrafi samodzielnie określić problem i cel do osiągnięcia;
podaje przykłady problemów, które można rozwiązać za pomocą komputera z wykorzystaniem odpowiedniego programu komputerowego;
samodzielnie opracowuje rozwiązanie problemu i sprawdza rozwiązanie dla przykładowych danych;
samodzielnie odnajduje dodatkowe możliwości programu, korzystając z Pomocy;
stosuje zmienne, wykonuje na nich proste obliczenia i wyświetla wynik na ekranie;
potrafi samodzielnie modyfikować program, tak aby był optymalny
projektuje animowane historyjki i gry według własnych pomysłów i zapisuje je, korzystając z wybranego środowiska programowania;
tworzy trudniejsze programy na zadany temat;
rozwiązuje zadania z konkursów informatycznych i bierze w nich udział	

4. Tworzenie dokumentów tekstowych
Szczegółowe osiągnięcia wychowawcze
Uczeń:
•	słucha poleceń nauczyciela i systematyczne wykonuje ćwiczenia,
•	stara się samodzielnie odkrywać możliwości programów komputerowych,
•	potrafi stosować komputer do podniesienia efektywności uczenia się,
•	potrafi odkrywać nowe obszary zastosowań komputera,
•	potrafi współpracować w grupie,
•	jest odpowiedzialny za powierzone zadania i zdyscyplinowany na lekcji.

Rozwiązywanie problemów z wykorzystaniem aplikacji komputerowych – opracowywanie tekstu w edytorze tekstu	
2	3	4	5	6	
Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	
pisze krótki tekst, zawierający wielkie i małe litery oraz polskie znaki diakrytyczne;
formatuje tekst: zmienia krój, wielkość i kolor czcionki;
wstawia do tekstu rysunek clipart;
zapisuje dokument tekstowy w pliku;
korzystając z przykładu z podręcznika, stosuje WordArty do wykonania ozdobnych napisów	wkleja do tekstu fragment rysunku, wykorzystując Schowek;
wstawia do tekstu rysunki clipart i obiekty WordArt;
wie, jak zmienić sposób otaczania obrazu tekstem;
korzystając z podanego w podręczniku przykładu, zmienia sposób otaczania obrazu tekstem zgodnie z poleceniem zawartym w ćwiczeniu;
pod kierunkiem nauczyciela wstawia do tekstu prostą tabelę i wypełnia ją treścią;
wyróżnia fragmenty tekstu, stosując obramowanie i cieniowanie;
tworzy dokument tekstowy, np. zaproszenie, stosując do tytułu WordArty; 
korzystając z przykładu z podręcznika, wstawia do tekstu tabelę o podanej liczbie kolumn i wierszy;
współpracuje w grupie, wykonując zadania szczegółowe	wymienia rodzaje umieszczenia obrazu względem tekstu;
stosuje wybrany sposób otaczania obrazu tekstem;
przegląda strukturę folderów i odszukuje plik w strukturze folderów;
wstawia do tekstu obraz z pliku;
zna i stosuje podstawowe możliwości formatowania obrazu umieszczonego w tekście (zmiana położenia, zmiana rozmiarów, przycinanie);
dodaje obramowanie i cieniowanie tekstu i akapitu;
wykonuje obramowanie strony;
wykorzystuje Kształty (Autokształty) np. do przygotowania komiksu;
zmienia istniejący tekst na WordArt;
zna budowę tabeli i pojęcia: wiersz, kolumna, komórka; 
wstawia do tekstu tabelę, wstawia dane do komórek, dodaje obramowanie i cieniowanie komórek tabeli;
zapisuje dokument tekstowy w pliku pod tą samą lub pod inną nazwą;
drukuje dokumenty tekstowe;
planuje pracę nad projektem;
gromadzi i selekcjonuje materiały do przygotowania projektu	analizuje sytuację problemową i szuka rozwiązania problemu;
omawia zastosowanie poszczególnych rodzajów umieszczenia obrazu względem tekstu; 
stosuje różne rodzaje umieszczenia obrazu względem tekstu;
zna i stosuje podstawowe możliwości formatowania obrazu umieszczonego w tekście (ustalanie kolejności obrazów, rozjaśnianie obrazu i jego obracanie, stosowanie punktów zawijania);
potrafi wykonać zdjęcie (zrzut) ekranu monitora i „wyciąć” fragment ekranu widoczny na monitorze, stosując odpowiedni program;
dodaje odpowiednie obramowanie i cieniowanie tekstu i akapitu – zależnie od treści;
modyfikuje wygląd WordArtu;
modyfikuje tabelę, m.in.: dodaje nowe wiersze i kolumny, potrafi scalić komórki;
korzysta z Kształtów dla zobrazowania niektórych treści w dokumencie tekstowym;
potrafi w razie potrzeby zgrupować wstawione obiekty oraz je rozgrupować;
stosuje poznane zasady pracy nad tekstem (w tym metody wstawiania obrazu do tekstu z pliku i formatowania wstawionego obrazu), tworząc nowe dokumenty lub poprawiając dokumenty już istniejące;
wyszukuje dodatkowe informacje potrzebne do przygotowania projektu	potrafi zastosować właściwy sposób otaczania obrazu tekstem (m.in. dobiera odpowiedni układ do treści dokumentu tekstowego, do rodzaju wstawianych rysunków);
samodzielnie modyfikuje dokumenty tekstowe, do których wstawia obrazy lub ich fragmenty;
samodzielnie odszukuje w Pomocy do programu dodatkowe możliwości formatowania obrazu wstawionego do tekstu;
rozróżnia obramowanie tekstu od obramowania akapitu, stosując poprawnie te dwa sposoby obramowania;
potrafi poprawnie dostosować formę tekstu do jego przeznaczenia, stosując właściwe ozdobniki i odpowiednie formatowanie tekstu;
właściwie planuje układ tabeli w celu umieszczenia w komórkach tabeli konkretnych informacji;
samodzielnie dobiera parametry drukowania w celu wydrukowania dokumentu;
potrafi pełnić funkcję koordynatora grupy, przydzielając zadania szczegółowe uczestnikom projektu;
w zadaniach projektowych wykazuje umiejętność prawidłowego łączenia grafiki i tekstu;
przygotowuje projekt na samodzielnie wymyślony temat

5. Komunikacja z wykorzystaniem Internetu
Szczegółowe osiągnięcia wychowawcze
Uczeń:
•	potrafi świadomie korzystać z Internetu, 
•	jest odpowiedzialny za siebie i innych – potrafi z zaangażowaniem argumentować zagrożenia wynikające z niewłaściwego wyboru źródła informacji i samej informacji, m.in. nie wchodzi na strony obrażające godność osobistą, propagujące treści niezgodne z zasadami właściwego zachowania, zawierające obraźliwe i wulgarne teksty, propagujące przemoc, 
•	unika nawiązywania poprzez Internet kontaktów z nieznajomymi osobami,
•	stosuje zasady taktowanego zachowania w Internecie, m.in. przestrzega podstawowych zasad netykiety,
•	korzysta z cudzych materiałów w sposób zgodny z prawem.

Posługiwanie się komputerem i sieciami komputerowymi – komunikacja z wykorzystaniem Internetu	
2	3	4	5	6	
Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	Uczeń:	
z pomocą nauczyciela zakłada konto pocztowe;
pisze i wysyła listy elektroniczne do jednego adresata
jest świadom istnienia wirusów komputerowych;
rozumie, że należy stosować odpowiednie oprogramowanie, aby chronić komputer przed wirusami	samodzielnie zakłada konto pocztowe;
wymienia i stosuje podstawowe zasady pisania listów elektronicznych;
pisze list elektroniczny, stosując podstawowe zasady, np. pamięta o umieszczeniu tematu listu i podpisaniu się
zna i stosuje zasadę nieotwierania załączników do listów elektronicznych pochodzących od nieznanych nadawców;
omawia zagrożenia wynikające z komunikowania się przez Internet z nieznajomymi osobami;
wie, w jaki sposób wirusy mogą dostać się do komputera (podaje przynajmniej dwa sposoby)	podaje przykłady różnych sposobów komunikacji;
omawia podobieństwa i różnice między pocztą tradycyjną i elektroniczną;
samodzielnie zakłada konto pocztowe;
omawia szczegółowo i stosuje zasady netykiety;
dołącza załączniki do listów;
pisze i wysyła listy elektroniczne do wielu adresatów
zna i stosuje zasady komunikacji i wymiany informacji z wykorzystaniem Internetu;
wie, na czym polega cyberprzemoc;
wyjaśnia pojęcia: czat, komunikator internetowy, serwis społecznościowy, blog;
wyjaśnia, czym są wirusy komputerowe;
wie, czym jest chmura;
z pomocą nauczyciela zakłada konto w wybranej usłudze oferującej pracę w chmurze	omawia sposób zakładania konta pocztowego przez stronę WWW;
pisząc listy elektroniczne, stosuje zasady redagowania tekstu;
przestrzega zasad netykiety;
tworzy książkę adresową i korzysta z niej, wysyłając listy do wielu adresatów;
zna zasady dołączania załączników do e-maili i je stosuje, np. zmniejszając rozmiar pliku przed wysłaniem; 
wie, co to jest spam i rozsyłanie tzw. internetowych łańcuszków 
potrafi ogólnie omówić działanie wirusów komputerowych, w tym różnych odmian wirusów, np. koni trojańskich;
wymienia i omawia podstawowe zasady ochrony komputera przed wirusami i innymi zagrożeniami przenoszonymi przez pocztę elektroniczną;
wie, czym jest firewall;
potrafi założyć konto w wybranej usłudze oferującej pracę w chmurze	poprawnie redaguje list elektroniczny, stosując zasady redagowania tekstu i zasady netykiety;
zna różnicę między formatem tekstowym a HTML;
konfiguruje program pocztowy;
sprawnie korzysta z książki adresowej
podaje dodatkowe, niewymienione w podręczniku, zagrożenia przenoszone przez Internet lub wynikające z korzystania z nośników pamięci masowej (np. CD) niewiadomego pochodzenia;
stosuje sposoby ochrony przed wirusami komputerowymi, np. używa programu antywirusowego dla dysku twardego i innych nośników danych;
samodzielnie korzysta z chmury w trakcie pracy nad projektem grupowym